Weetjes - Den Bosch

Door 's-Hertogenbosch kan een culinaire wandeling gemaakt worden.

In 1882 kwam het tot de oprichting van de nog steeds bloeiende Oeteldonksche Club. Deze stelde zich ten doel een al eeuwen bestaand volksfeest, het carnaval, 'te veredelen'.

Aan het begin van de 13de eeuw wordt begonnen met de bouw van de Sint-Janskerk; het Bossche monument bij uitstek. Aan deze katholieke kathedraal is eeuwenlang gebouwd. Begonnen als romaanse kerk, werd zij voltooid in de Brabantse gotiek in 1550. In 1629 maakte Frederik Hendrik er een protestantsbedhuis van. In 1810 werd de dan vervallen kerk weer katholiek. In 1858 werd begonnen met de restauratie. In het interieur vallen de koperen doopvont en het fraai houtsnijwerk van het altaar, de preekstoel en het orgel te bewonderen. Voor de scheidingswand tussen koor en schip (oksaal), moet men naar het Victoria & Albert Museum in Londen. De verkoop ervan in 1867 was de directe aanleiding tot de oprichting van de Nederlandse Monumentenzorg.

In Den Bosch is niet één schilderij te vinden van de grote meester Jeroen Bosch, die leefde van circa 1450-1516. Een van de beroemdste schilderijen 'Het tafelblad der zeven hoofdzonden en vier uitersten' hangt in het Museo del Prado in Madrid. Op de Markt staat wel een standbeeld van de schilder, die in 1516 overleed. De exacte locatie van zijn graf in de Sint-Janskathedraal is nooit ontdekt.

In 1964 kwam het toenmalige gemeentebestuur met het plan om de Binnendieze te dempen en bijna zes kilometer gevelwand te slopen. De protesten waren zo heftig dat de plannen werden afgeblazen. Vanaf 1985 varen er in de zomer milieuvriendelijke elektrische rondvaartboten in de Binnendieze. In 1998 vierde de stad de restauratie van 3,6 kilometer Binnendieze.

In carnavalstijd wordt Den Bosch 'Oeteldonk' genoemd. Het Oeteldonks Gemintemuzejum is het eerste en enige carnavalsmuseum van Nederland. Carnaval begint officieel op de zevende zondag voor Pasen en valt altijd in februari of maart. Tijdens carnaval wordt de spot gedreven met kerk, overheid en de gevestigde orde.

Streekwoordelijk: 'Nou mot de groote kerk dur 't Krullenstraatje'. Het Krullartstraatje is een smal zijstraatje van de Kerkstraat waar de grote kerk St. Jan staat. Deze uitdrukking wordt gebruikt bij een moeilijke bevalling.

??Hij doet als de Maas bij Bokhoven?? betekent: hij gaat voorbij zonder te groeten.

Gezegde: 'God weet alles, maar een Bosschenaar weet het beter'.

Den Bosch gaf architect Sjoerd Soeters de opdracht een bijzonder plan uit te voeren: de bouw van Haverleij. De vanaf 2001 opgeleverde kastelen met glimmende uitkijktorens, veel ramen aan de buitenkant en een parkeerplaats in de binnentuin worden omringd door een golfbaan, waterlabyrint, oerbos en een wijds park. Clubhuis BurgGolf Haverleij vormt een goed vertrekpunt voor een wandeling door het uitgestrekte gebied.

Piet de Gruijter opende in 1818 zijn eerste grutterswinkeltje in Den Bosch. In de toptijd omvatte De Gruyter ruim 550 winkels en telde bijna 7.500 werknemers. In 1970 werd De Gruyter overgenomen door de SHV en binnen tien jaar was het tijdperk van het kruideniersimperium voorbij; de firma werd verkocht en opgeheven. De fabriek aan de Smalle Haven, die in 1904 was gebouwd, werd in 1980 gesloopt.

Ecco-Stadion (De Vliert) is de thuisbasis van FC Den Bosch.


Beroemd

Jeroen Bosch (geboorteplaats van schilder Jheronimus van Aken, die leefde van ca. 1450/1460-1516), Leon de Winter (1954; schrijver), Albert West (zanger), Helga (zangeres van 'Niemand heeft je ooit gezien'), Mental Theo (de als Theo Nabuurs geboren zanger en presentator), Albert Verlinde (25 april 1961; geboorteplaats van de presentator), Jan Eduard de Quay (1901-1985; van 1959-1963 minister-president), Annemarie Verstappen (Rosmalen, 1965; wereldkampioene op 200 meter vrije slag)


Culinaire specialiteiten

Bossche bollen (grote soes gevuld met slagroom en op het grondvlak na geheel overgoten met chocoladeglazuur; In 1936 richtte Jan de Groot senior (10-10-1911 tot 23-1-1978) samen met zijn vrouw Marie de Groot-van Gaal (3-4-1910 tot 29-5-1997) Banketbakkerij Jan de Groot op, gevestigd aan de Grobbedonkstraat in 's-Hertogenbosch. Hij zal later de Bossche Bol bedenken en verhuizen naar de Stationsweg), Bossche kus (klein soesje van chocola, slagroom, noga en een vleugje brandewijn), Bossche babbeltjes, chte Bossche Koek van Jan de Backer (een ambachtelijke peperkoek metechte Bossche honing, eerlijke ingredinten en een bijzondere kruidenmelange, volgens een eeuwenoud recept, uit 1915), Bossche beuling (soort worst op basis van slachtresten, bouillon en meel)


Film

Otje (het Provinciehuis deed dienst als Compjoetergebouw), tv-documentaire Droomkastelen (2002) van Janine Bakker over de bouwers en bewoners van Kasteel Zwaenenstede.

Opties