Weetjes - Haarlem

In de 15de eeuw telde de stad ruim honderd bierbrouwerijen. Tot ver in de 17de eeuw was bierbrouwen de belangrijkste industrie in Haarlem. Nu zijn alle brouwerijen verdwenen. Wel wordt er Haarlems bier gebrouwen naar middeleeuws recept: het Jopenbier. Maar dat wordt gebrouwen in Hulst.

Op 8 januari 1656 verscheen de eerste editie van het Haarlems Dagblad/Oprechte Haarlemsche Courant, de oudste nog bestaande krant ter wereld (pas dagblad sinds 1847).

Alle Nederlandse bankbiljetten en postzegels werden gedrukt bij Johan Enschedé & Zonen, een Haarlems bedrijf dat in de 18de eeuw in een werkplaatsje ontstond.

De in 1879 opgerichte HFC is de oudste voetbalclub van Nederland.

Het Pim Mulier-Stadion in Haarlem is een van de weinige honkbalstadions in Nederland. Honkbalclub Kinheim speelt hier haar thuiswedstrijden. Het stadion is genoemd naar de grondlegger van het Nederlandse voetbal. Mulier heeft ook andere sporten, waaronder honkbal, naar Nederland gebracht.

De roman 'Robinson' van Doeschka Meijsing speelt zich geheel af in Haarlem.

'En nu maar lopen...'. Twee wandelingen met Godfried Bomans door Haarlem is geschreven door Freek van Leeuwen.

Voor kinderen vanaf 8 jaar is er de kinderstadsgids 'Pas op, de muggen vallen aan!' van de hand van Bies van Ede. Haarlemmers worden 'muggen' genoemd, waarschijnlijk door de aanwezigheid van vele insekten door de waterrijke omgeving.

Haarlemmers werden vroeger Houten Haarlemmers genoemd, omdat er met hen geen feestje te vieren viel.

Haarlem was ooit een centrum van de bollenhandel. Rond 1600 lagen ten zuiden van de stad kleine tuintjes waar tulpen gekweekt werden, hieruit ontstonden de eerste professionele bollenkwekerijen. De bollenteelt en -handel zijn inmiddels verhuisd naar buiten de stad. De latere bloemencorso's en Floriade's zijn Haarlemse uitvindingen. De stad beschikt sinds 1955 over een promoteam 'De Haarlemse Bloemenmeisjes' en zij staat vol met honderden in piramidevorm opgebouwde stamgeraniums.

Haarlemmer-olie is geen lekkernij, maar een middel tegen de lastige kwaaltjes van lijf en leden.

Op het Monopoly-speelbord komen de Haarlemse Barteljorisstraat, Zijlweg en Houtstraat voor.

Het 'Haarlems klokkenspel' (Saxifraga granulata l. var. plena) is een stinzenplant die in parken en op oude buitenplaatsen rondom Haarlem en in Friesland te vinden is.

In mei staat in Eindhout langs de Spanjaardslaan een knolsteenbreek, met afwijkende, gevulde bloemen. Deze variëteit is in een ver verleden gekweekt en her en der in de omgeving van Haarlem uitgeplant. De soort heet Haarlems klokkenspel.

Haarlem heeft een fraai station. Het is tussen 1905 en 1908 gebouwd door de architect D. Margadant en vooral vermaard om zijn 'Jugendstil'. De restauratie, de wachtkamer, zelfs de wc's zijn nog helemaal in stijl.

De uit Haarlem afkomstige Marokkaans-Braziliaanse formatie Intersection rapte in 2004 H.A.A.R.L.E.M. op hun album 'Freeway'.

Beroemd

Laurens Janszoon Coster (vermeende uitvinder boekdrukkunst), Kenau Simonsdochter, schilder Frans Hals (1580-1666), geboorteplaats predikant/dichter Nicolaas Beets/Hildebrand, geboorteplaats van schrijver Frederik van Eeden (1860), toneelschrijver Pieter Langendijk (1683-1756), schrijver/schilder Jac. Van Looy (1855-1930), Harry Mulisch (1927) , Midas Dekkers (1946), judoka Dennis van der Geest (27 juni 1975), popgroep Ekseption, Yvonne van Gennip (1964; drie maal goud schaatsen op de Olympische Spelen), Tom Okker (1944; vijf keer achter elkaar nationaal kampioen tennis; derde op wereldranglijst), Brenda Schultz (1970; tennister), Remco Veldhuis (28 maart 1973; helft duo Veldhuis & Kemper)

De Haarlemse Laurens Janszoon Coster is vermeend uitvinder van de boekdrukkunst in 1423 (de Duitser Gutenberg heeft betere papieren en van hem bestaat een gedrukt boek uit 1440). Twee standbeelden herinneren aan Coster: één van Gerrit van Heerstal aan het Prinsenhof 3 (uit 1722 en daarmee het op één na oudste beeld in Nederland; kosten destijds 550 gulden) en één van Louis Royer bij de Sint-Bavo (onthuld op 16 juli 1856; het beeld van Van Heerstal verhuisde toen van de Grote Markt weer terug naar het Prinsenhof). Dichter-polemist A. van der Linde rekende in 1870 af met Laurens Janszoon Coster. De man heeft vermoedelijk niet eens bestaan en zijn naam werd geschrapt uit de annalen waarin de grote Nederlandse zonen vermeld staan.

Kenau Simonsdochter zou een belangrijke rol hebben gespeeld bij de belegering van Haarlem in 1572. Met twee vrouwenvendels zou zij de Spanjaarden hebben bestreden. Of Kenau werkelijk de wapenen heeft opgenomen, valt niet te bewijzen, waarschijnlijk was ze wel betrokken bij het versterken van de wallen van de stad, maar op mysterieuze wijze is deze 'mannin' uit Haarlem verdwenen. Het woord 'kenau' staat nog altijd voor 'bazige vrouw'.

Culinaire specialiteiten

Haarlemmer Halletjes (koekjes gebakken sinds 1693, in 1991 ging het recept bijna verloren door het sluiten van de laatste bakkerij die ze verkocht, maar banketbakkerij Hans Frank aan de Grote Houtstraat 173 maakt ze nu weer op basis van het originele recept), Jopenbier

Wapenspreuk

Vicit vim virtus (De deugd overwon het geweld)

Opties