Geschiedenis - Terheijden

Door het ontbreken van goede dijken en de in open verbinding met de zee staande rivier de Mark is de westelijke helft van de tegenwoordige gemeente lange tijd een waterrijk gebied geweest. De getijden, eb en vloed en springvloed, hadden daar vrij spel. Meerdere malen moeten de dijkwegen tussen Terheijden en Zwaluwe zijn doorgebroken; de diverse wielen zijn daar nog stille getuigen van. De Moerdijkseweg, van Terheijden naar Wagenberg, heette vroeger de Zeedijk en op Zwartenberg bestaat die straatnaam nog. Het steeds op- en afgaande water heeft op de zand- en moergronden een kleilaag achtergelaten. Pas in de loop van de 16e eeuw werd het land na herindijking weer bewoonbaar en konden Slikgat (Langeweg) en Den Hoek (Zevenbergschenhoek) ontstaan.
Dit zijn enkele van de oudst bekende gegevens over deze streek en gemeente, die werden opgetekend in overeenkomsten en andere documenten. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat destijds ook sprake was van de eerste bewoners. Verondersteld wordt dat, voor de samenleving helemaal georganiseerd was er enige eeuwen van primitieve bewoning aan vooraf zijn gegaan.
Terheijden was als heerlijkheid afgescheiden van Breda. In1328 werd Terheijden een gemeente met een eigen bestuur. Dat bestuur heette de schepenbank en bestond uit een schout en zeven schepenen. De schout was tevens rechter. Ook Zonzeel had een eigen schepenbank. In de 15e eeuw is Zonzeel tengevolge van ernstige overstromingen, waarvan de St. Elisabethsvloed in 1421 de bekendste is, geheel verloren gegaan. Later is daar Langeweg ontstaan.
De ligging van Terheijden aan de rivier de Mark en vlakbij Breda heeft sterke invloed gehad op de gebeurtenissen en de ontwikkeling van de geschiedenis en in verband daarmee ook ingrijpende gevolgen voor de bewoners. In de 80-jarige oorlog, die heeft geduurd van 1568 tot 1648, heeft de Terheijdense bevolking het zwaar te verduren gehad. Omdat de vestingstad Breda belangrijk was voor de bescherming van Holland, hebben zich rondom de stad meermalen harde gevechten afgespeeld tussen de Staatse (Hollandse) en Spaanse troepen. In en om Terheijden hebben die troepen afwisselend hun tenten opgeslagen en forten gebouwd. Twee van die zogenaamde fortificaties zijn de Grote en Kleine Schans. De Grote Schans ligt op de plek waar het gehucht Hertel heeft gelegen. De Linies van Munnikenhof en van Den Hout zijn van latere datum. Deze zijn aangelegd in 1701 en hadden ongeveer dezelfde functie als de schansen. Ook in de Hoge Vucht (Breda, Liniekwartier) en op Steelhoven (Made-Oosterhout) hebben dergelijke linies gelegen.
Tot 1997 vormden Terheijden samen met Wagenberg en een gedeelte van Langeweg (slikgat) de gemeente Terheijden. Bij de gemeentelijke herindeling in 1997 is de gemeente Terheijden opgeheven en zijn de dorpen onder 2 andere gemeentes verdeeld. Langeweg kwam bij de gemeente Zevenbergen die in 1998 zijn naam wijzigde in Moerdijk, terwijl de rest van de gemeente Terheijden samen met de gemeente hooge en Lage Zwaluwe aan de gemeente Made werd toegevoegd. Deze gemeente wijzigde zijn naam in Drimmelenfortificatie 'de kleine schans' thans evenementen terein. op 1 januari 1998.

Opties